Dudenpark

Een onverwachte bossfeer midden in de stad
Vorst
koele zone

Over deze groene ruimte

Het Dudenpark ziet er totaal anders uit dan het park van Vorst dat er via de Lainésquare op aansluit. Het vormt een echte groene long tussen de hoger en lager gelegen delen van Vorst en laat het bosrijke verleden van de gemeente voortleven.

Het Dudenpark maakte vroeger deel uit van het ‘Heegdebos’ dat zich uitstrekte van Bosvoorde tot Vorst. In de middeleeuwen hing dit bos af van de Benedictijnenabdij van Vorst. Vandaag behoort het nog altijd toe aan de Koninklijke Stichting, maar werden het beheer en de restauratie van het park aan Leefmilieu Brussel toevertrouwd.

De hoogste hellingen van het park zijn meer dan 90 meter hoog en het laagste deel reikt minder dan 55 meter boven de zeespiegel. Het park beschikt dus over een reliëf waarin forse hellingen overheersen. Met uitzondering van enkele grasperken bestaat het park uit een beukenbos en dicht gebladerte.

De noordelijke punt van het park werd aangelegd om extra waarde te geven aan het panorama dat uitzicht geeft op de Lainésquare, het park van Vorst en, aan de horizon, op de stad en het Justitiepaleis.

 

Praktische informatie

Openingsuren

Het park is elke dag toegankelijk voor het publiek volgens onderstaand schema:

  • van 01 november tot 28 februari, van 07u00 tot 19u00;
  • van 01 maart tot 30 april, van 06u00 tot 21u00;
  • van 01 mei tot 30 augustus, van 06u00 tot 22u00;
  • van 01 september tot 31 oktober, van 07u00 tot 20u00;

Regelmatige aanwezigheid van parkwachten.

Een vraag of een probleem?

  • Neem tijdens bewakingsuren contact op met de parkwachters. Ze hebben hun lokaal in de paardenstallen van het kasteel, Victor Rousseaulaan 75.
  • Tijdens de kantooruren, Leefmilieu Brussel : 02 775 75 75 of info@leefmilieu.brussels
  • In noodgevallen, Politiezone Zuid / Vorst : 02 559 89 00.

Ingangen

Het Dudenpark ligt op het grondgebied van de gemeente Vorst. De ingangen zijn herkenbaar aan poorten met zuilen en bevinden zich aan de Brusselsesteenweg, de Lainésquare, de Gabriel Faurélaan en de Victor Rousseaulaan.

Openbaar vervoer

BUS: 48 (halte(s) : Duden, Hoogte Honderd, Laîné, Mysterie) - 212 (halte(s) : Kastanjes, Zaman-Vorst Nationaal) - 54 (halte(s) : Duden, Jupiter, Mysterie, Steekspel)
TRAM: 32, 82, 97 (halte(s) : Kastanjes, Zaman-Vorst Nationaal) - 51 (halte(s) : Hoogte Honderd)

Inrichtingen

  • Fontein met drinkbaar water
  • Zomerkiosk
  • Zone 'honden zonder leiband'

Zitbanken, vuilnisbakken, onthaal- en informatieborden bij de ingang, verdelers van droltangen om hondenpoep op te ruimen, gebouw voor parkwachters en tuiniers.

Natuur

Eerst het ‘Heegdebos’ en vervolgens het ‘Cruysbosch’: twee namen van deze, in de huidige stedelijke context erg op prijs gestelde, bosrijke omgeving vooraleer deze tot het ‘Dudenpark’ werd omgedoopt.

Het beukenbos van het Dudenpark is bijna zuiver. Daarmee bedoelen we dat u er buiten de beuken (Fagus sylvatica) bijna geen andere boomsoorten aantreft. Er staan alleen hier en daar enkele lindebomen (Tilia platyphyllos), platanen (Platanus sp.), kastanjelaars (Aesculus hippocastanum), gewone esdoorns (Acer pseudoplatanus) en Amerikaanse eiken (Quercus rubra).

Toch zijn er enkele zones in het park (in het noorden en in de minder bosrijke delen) waar ook andere soorten bladhoudende bomen groeien: valse acacia (Robinia pseudo-acacia), wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia), enz.

De botanische rijkdom van het Dudenpark komt ook tot uiting in de voor dit deel van Brussel heel originele onderbegroeiing: klimop (Hedera helix), grote veldbies (Luzula sylvatica), groot heksenkruid (Circaea lutetiana), enz.

Om deze bosrijke omgeving in het hart van de stad te behouden, worden de verouderde populaties van het park vernieuwd. Om deze parel voor eeuwig te kunnen koesteren, worden er bomen gekapt en heraangeplant en wordt de bodem verbeterd om zo een gediversifieerdere bomenpopulatie mogelijk te maken die beter opgewassen is tegen de klimaatverandering.

Verschillende soorten vogels en vleermuizen maken nesten in de oude bomen van het Dudenpark.

Fauna

heggenmus
grote keizerlibel
icarusblauwtje
boomblauwtje
distelvlinder
grote gele kwikstaart
buizerd
landkaartje
putter
kauw
citroenvlinder
zwarte kraai
sperwer
spreeuw
boomvalk
slechtvalk
zwartkop
gaai
zilvermeeuw
aalscholver
koninginnenpage, koninginnepage
boomkruiper
koperwiek
zanglijster
gewone meikever, mulder
blauwe reiger
huiszwaluw
boerenzwaluw
merel
staartmees
pimpelmees
koolmees
huismus
kokmeeuw
bruin zandoogje
rosse vleermuis
gewone grootoorvleermuis, bruine grootoorvleermuis
nijlgans
dagpauwoog
halsbandparkiet
kleine vos
grote bonte specht
groene specht
ekster
klein koolwitje
groot koolwitje
klein geaderd witje
houtduif
vink
keep
ruige dwergvleermuis
gewone dwergvleermuis
fitis
tjiftjaf
vuurgoudhaan
goudhaan
roodborst
zwarte roodstaart
laatvlieger
boomklever
bruinrode heidelibel
sijs
sleedoornpage
bont zandoogje
turkse tortel
winterkoning
groenling
atalanta

Flora

duizendblad
daslook
look-zonder-look
bosanemoon
bijvoet
eenstijlige meidoorn
reuzenberenklauw
ruig klokje
pinksterbloem
fluitenkruid
gewone vogelkers
zoete kers
amerikaanse vogelkers
haagbeuk
groot heksenkruid
akkerdistel
spaanse aak
noorse esdoorn
gewone esdoorn
framboos
es
wilde kardinaalsmuts
gevlekte aronskelk
beuk
hulst
taxus
paarse dovenetel
hondsdraf
hopklaver
grote veldbies
grote wederik
eenbloemig parelgras
sint-janskruid
mispel
hazelaar
gladde iep
madeliefje
zevenblad
moerasspirea
scherpe boterbloem
kruipende boterbloem
heelkruid
boswilg
gewone salomonszegel
klein kruiskruid
wilde lijsterbes
tijmereprijs

Geschiedenis

Het Dudenpark maakte vroeger deel uit van het Heegdebos, dat zich uitstrekte van Bosvoorde tot Vorst. In de middeleeuwen maakte dit bos deel uit van de Benedictijnenabdij van Vorst, een nonnenklooster dat in 1106 werd gesticht onder de bescherming van de abdij van Affligem. In 1238 werd het een autonome abdij.

Onder het Ancien Régime werd het bos stap voor stap ontgonnen om weilanden te creëren. De ene militaire bezetting volgde op de andere en de abdij nam haar toevlucht tot houtkap om economische redenen. Uiteindelijk bleven er van het oorspronkelijke bos slechts enkele losstaande flarden over. De aanwezigheid van een stenen kruis (het staat nog altijd op de hoek van de Mysteriestraat en de Brusselsesteenweg) was aanleiding voor een naamsverandering tot ‘Kruysbosch’.

Na de Franse Revolutie werd het domein van de abdij van Vorst ontmanteld. Een zekere Mosselman kocht het ‘Kruysbosch’ en hernoemde het tot ‘Mosselmanbos’. Hij bouwde er zijn landhuis.

Het bos veranderde in 1869 opnieuw van eigenaar. Guillaume Duden, een rijke Duitse kanthandelaar, maakte er zijn buitenverblijf van. Hij bouwde in het domein van ongeveer 23 hectare een mooie woning in neoklassieke stijl, met paardenstallen, een protestantse kapel (die er niet langer staat), een kiosk, en bruggen en trappen waarmee hij het decor van dit bospark verrijkte.

Het echtpaar Duden had een grote bewondering voor koning Leopold II. In 1895 schonk Guillaume Duden daarom zijn eigendom en het kapitaal dat nodig was voor het onderhoud aan de koning, onder de voorwaarde dat het een openbaar park werd en zijn naam kreeg. Toch werd het park pas volledig eigendom van de koning na het overlijden van mevrouw Duden.

Er was een aanleiding voor dit initiatief. Koning Leopold II had vlakbij immers zelf een groot openbaar park laten aanleggen (het huidige park van Vorst). De visionaire koning en de vrijgevige handelaar legden een verbinding tussen deze twee groene zones (hoewel die pas concreet vorm kreeg in 1949 met de inrichting van de Lainésquare) en schonken zo aan de dichtbevolkte Brusselse wijk, de groene long die ze nodig had.

Hoewel Leopold II nog geen mede-eigenaar was van het park, nam de koning het Dudenpark toch al op in de Koninklijke Schenking waarmee hij het grootste deel van zijn privé-eigendommen aan de Belgische staat naliet. Zo werd het park in 1912, na de dood van Ottilie Duden, opengesteld voor het publiek. De Koninklijke Stichting zorgde voor het beheer. Het domein werd in 1973 geklasseerd.

In 2004 verkeerde het park in slechte staat. Het Brusselse Gewest onderhandelde met de Koninklijke Stichting (die eigenaar blijft). Ze sloten een overeenkomst waarbij Leefmilieu Brussel instaat voor het beheer en de restauratie.

Die overeenkomst werd van kracht op 1 september 2006.

Patrimonium

Monumenten

Het Duden- of Parkkasteel

Toen Guillaume Duden het ‘Mosselmanbos’ in 1869 aankocht, wilde hij er zijn ‘buitenverblijf’ van maken. Hij bouwde in 1973 een elegante woning in neoklassieke stijl. De inkom heeft een opmerkelijke glazen luifel in de vorm van een baldakijn. Aan de achterkant staan twee torens aan beide zijden van het hoofdgebouw. In 1913, na de dood van het echtpaar Duden, was het kasteel twintig jaar lang het werkterrein van de school voor tropische geneeskunde van Dr. Broden. Spaanse kinderen die slachtoffer waren van het Francogezinde revolutie, vonden er onderdak in 1937. De Koninklijke Stichting verhuurde het kasteel daarna aan het Instituut voor Zendertechniek en Cinematografie, later hernoemd tot Nationaal Radio- en Filminstituut (NARAFI-INRACI), dat het gebouw nog steeds gebruikt.

Paardenstallen

De paardenstallen van het Dudenkasteel liggen enkele honderden meter verder, aan de kant van de Victor Rousseaulaan. Het is een lang uitgerekt gebouw in bruine steen, hier en daar afgewisseld met witte steen.

Het gebouw ademt met zijn trappentoren en zolderramen met torentjes, de sfeer uit van een klein kasteel. Het gebouw werd heringericht, en de parkwachters en tuiniers gebruiken het nu als opslagplaats voor hun materiaal.

Portierswoning

De portierswoning ligt aan de parkingang aan de Gabriel Fauréstraat. Ze dateert van het einde van de negentiende eeuw. Deze villa in Vlaamse neorenaissancestijl staat ter beschikking van Leefmilieu Brussel dat het gebruikt in zijn oorspronkelijke functie als woning voor de portier-conciërge van het park.

Beeldhouwwerken

Borstbeeld van Leopold II

Dit borstbeeld staat in het noordelijke deel van het park dicht bij de Lainésquare op een sokkel met de inscriptie: ‘Aan koning Leopold II, weldoener van de openbare parken’. Het beeldhouwwerk is van de hand van Thomas Vinçotte.

Stenen kruis

Zoals vaker bij dit soort volksdevotie, is de oorsprong van het stenen kruis op de hoek van de Mysteriestraat en de Brusselsesteenweg onbekend. We weten alleen dat het heel oud is omdat het bos ‘Kruysbosch’ heette voor Mosselman er in 1792 eigenaar van werd.

Regenboog (2003)

De internationaal gerenommeerde Italiaanse beeldhouwer Mauro Staccioli (1937) ontwerpt beeldhouwwerken die aansluiten bij hun omgeving. De plaats bepaalt voor hem welk kunstwerk hij maakt. Deze grote boog in ijzer – dat met de tijd verroestte – vormt een regenboog die het grasperk van de Lainésquare opfleurt. Het werk kwam er naar aanleiding van Europalia Italia 2003.

Nieuws & evenementen

Praktische informatie

Openingsuren

Het park is elke dag toegankelijk voor het publiek volgens onderstaand schema:

  • van 01 november tot 28 februari, van 07u00 tot 19u00;
  • van 01 maart tot 30 april, van 06u00 tot 21u00;
  • van 01 mei tot 30 augustus, van 06u00 tot 22u00;
  • van 01 september tot 31 oktober, van 07u00 tot 20u00;

Regelmatige aanwezigheid van parkwachten.

Een vraag of een probleem?

  • Neem tijdens bewakingsuren contact op met de parkwachters. Ze hebben hun lokaal in de paardenstallen van het kasteel, Victor Rousseaulaan 75.
  • Tijdens de kantooruren, Leefmilieu Brussel : 02 775 75 75 of info@leefmilieu.brussels
  • In noodgevallen, Politiezone Zuid / Vorst : 02 559 89 00.

Ingangen

Het Dudenpark ligt op het grondgebied van de gemeente Vorst. De ingangen zijn herkenbaar aan poorten met zuilen en bevinden zich aan de Brusselsesteenweg, de Lainésquare, de Gabriel Faurélaan en de Victor Rousseaulaan.

Openbaar vervoer

BUS: 48 (halte(s) : Duden, Hoogte Honderd, Laîné, Mysterie) - 212 (halte(s) : Kastanjes, Zaman-Vorst Nationaal) - 54 (halte(s) : Duden, Jupiter, Mysterie, Steekspel)
TRAM: 32, 82, 97 (halte(s) : Kastanjes, Zaman-Vorst Nationaal) - 51 (halte(s) : Hoogte Honderd)

Andere groene ruimten in de buurt

  • Lainésquare

    • Moestuin

    Square Lainé is een groene ruimte onder Parc Duden, die aansluit op Parc de Forest. Het heeft een moestuin en een natuurgebied.

  • Park van Vorst

    Toegankelijk voor het publiek

    • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit

    Het park van Vorst strekt zich uit over 13 hectare grasperken, bloemperken, bosjes en bomen die, rond 3 gazons, prachtige landschappen vormen.

    Het wordt door bijna 18.000 m² aan paden en voetpaden doorkruist en wordt door de kleine Lainésquare van het Dudenpark gescheiden.

  • De tuinen van het Tillensblok

    • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit
    • Fontein met drinkbaar water
    • Moestuin
    • Zone 'honden zonder leiband'

    Het Tillensblok werd aangelegd als groene wijkruimte met als doel een sociale dynamiek tot stand te brengen en een gezellige sfeer te creëren rond een gemeenschappelijke composthoop en percelen waarop groenten of klein fruit worden geteeld. De oorspronkelijke bestemming van dit terrein, waarop van...