Koningstuin

Met zicht op de vijvers van Elsene
Elsene
koele zone

Over deze groene ruimte

De Koningstuin werd vooral aangelegd om het uitzicht op de vijvers van Elsene open te houden van op de Louizalaan. De klassieke geometrie van de tuin, de kaarsrechte lanen, de rij standbeelden: alles staat in dienst van deze doelstelling. De eerste aanleg van de site was klaar in 1876 en werd gerealiseerd onder leiding van Leopold II.

De tuin met klassieke vormgeving heeft de vorm van een ganzenpoot. Een centraal grasperk in een lange rechthoek met lanen erlangs op het ritme van een afwisseling tussen esdoorns en zitbanken, versterkt het belangrijkste uitzicht. De twee grote laterale gazons zien er net eender uit: in het midden een ruimte met een sferische vorm, afgeboord met beukenhagen en op de ene plek een zandbak, op de andere een rustzone.

Praktische informatie

Openingsuren

Het park is elke dag toegankelijk voor het publiek volgens onderstaand schema:

  • van 01 november tot 28 februari, van 07u00 tot 19u00;
  • van 01 maart tot 30 april, van 06u00 tot 21u00;
  • van 01 mei tot 30 augustus, van 06u00 tot 22u00;
  • van 01 september tot 31 oktober, van 07u00 tot 20u00;

Een vraag of een probleem?

Er geraken

De Koningstuin ligt deels op het grondgebied van de stad Brussel en deels in de gemeente Elsene. Je kunt het park binnenwandelen langs vijf straten: Louizalaan, Dalstraat, Braambosstraat, Bellevuestraat en Munsterstraat.

Openbaar vervoer

TRAM: 8, 93 (halte(s) : Abdij)

Inrichtingen

  • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit
  • Speelplein

Zandbak met enkele speeltuigen voor de allerkleinsten, zitbanken, vuilnisbakken.

Natuur

In de Koningstuin werden heel wat exotische bomen aangeplant. Hun zeldzaamheid maakt ze merkwaardig:

  • aan beide zijden van de ‘Tombeau des luteurs’: wilde kersen- en kriekenbomen;
  • hickory’s (soort bitternoot - Carya glabra, Carya ovata - USA);
  • een gele kastanje (USA);
  • een tropische dadelpruimenboom (Diospyros lotus);
  • berken (Betula nigra, ermanii - Japan);
  • sneeuwbalbomen (Viburnum botnantense);
  • een iep uit Samaria (Ptelea trifoliata);
  • een Chinese zelkova (Zelvoka sinica);
  • een paulownia (Paulownia fargesii - Asie orientale);
  • een grote es (Fraxinus excelsior « all gold »);
  • eiken (Quercus trojana, dentata Carl Ferris Miller) ;
  • een tupeloboom.

Fauna

heggenmus
distelvlinder
witgat
zwarte kraai
gewone pad
sperwer
spreeuw
koperwiek
zanglijster
gewone meikever, mulder
merel
koolmees
halsbandparkiet
ekster
houtduif
tjiftjaf
boomsprinkhaan
winterkoning

Geschiedenis

De naam van de tuin herinnert aan de koninklijke oorsprong. In de tweede helft van de negentiende eeuw kende Brussel een stedenbouwkundige ontwikkeling zonder voorgaande. Zoals veel Europese steden begon de stad te verstikken onder de bevolkingsaangroei en ontwikkelden zich voorsteden, waar de bourgeoisie de kans kreeg om in een opener en groener omgeving te wonen. De Louizalaan werd aangelegd als een grote verkeersader met bomen, die het historische centrum verbindt met het Terkamerenbos. Ze werd in 1866 ingewijd. En beetje werden langs beide zijden van laan nieuwe wijken gebouwd.

In 1871 tekent Victor Besme, wegeninspecteur voor de Brusselse randgemeenten (belast met het beheer van het openbare wegennet), plannen voor de bouw van een Paleis van Schone Kunsten en de creatie van een openbare tuin die de rotonde van de nieuwe laan verbindt met de geplande wijk aan de vijvers van Elsene. Het project wordt nooit uitgevoerd, maar koning Leopold II voelt wel wat voor de idee van een tuin.

Op 16 september 1873 koopt hij zelf het terrein waar de tuin zou komen en hij laat hem aanleggen volgens de oorspronkelijke plannen van Victor Besme. De werken zijn klaar in 1876. De koning neemt zelf de kosten voor aanleg en onderhoud op zich.

In 1901 neemt Leopold II de tuin op in het geheel van eigendommen met een publieke functie die hij aan de Belgische Staat schenkt.

Een eeuw na de aanleg, volgt een renovatie van de tuin. Een noodzakelijke renovatie, gezien de ouderdom van de aanplantingen en de evolutie van de stedenbouwkundige context. De eerste gebouwen rond de tuin waren burgerwoningen en herenhuizen.

Maar vanaf de jaren dertig verschenen er gebouwen met meerdere verdiepingen langs de vijvers van Elsene. Die trend zette zich langzaam door en geleidelijk aan werd het de norm in de wijk. De hoge gebouwen torenden uit boven de eerder kleine siertuin met zijn bloemperken, hagen en grasperken. Van daar kwam de idee om hem opnieuw wat meer klasse te geven.

Er wordt een rij esdoorns geplant langs de centrale laan om het perspectief op de vijvers beter te kaderen. Op diezelfde lijn komt het standbeeld van de koning dat men van het standbeeld van Charles Vander Stappen scheidt door een rij populieren. Het centrale bloemenperk verdwijnt en de laterale sierborders worden vervangen door grasperken – met aanplantingen op de hoeken. Er komen ook rustpunten in het midden van de grote gazons.

Het gevolg is wel dat de Koningstuin zoals hij in het Koninklijk Besluit van 1976 wordt geklasseerd, niet langer het originele ontwerp vastlegt, maar wel de tuin met de meerwaarde die de heraanleg eraan gaf.

Patrimonium

Beeldhouwwerken

Vier beeldhouwwerken op een rij beklemtonen het perspectief van de Louizalaan naar de vijvers van Elsene. Twee staan in het park, twee andere op de rotonde die er toegang toe geeft.

Feniks 44 (1994)

Dit beeldhouwwerk van Olivier Strebelle (1927-) staat op de rotonde van de Louizalaan tegenover de tuin. Deze gestileerde vogel met vleugels in de V-vorm van ‘victory’ (overwinning), viert de vijftigste verjaardag van de bevrijding van Brussel aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Dood van Ompdrailles (1892)

Aan de rand van het plein, langs de Louizalaan, staat dit brons van Charles Vander Stappen (1843-1910). Het brengt hulde aan de Franse romanschrijver Léon Cladel (1835-1892) en aan zijn roman: ‘Ompdrailles, le tombeau des lutteurs’.

Koning Leopold II (1969)

Op de sokkel van dit standbeeld van de hand van René Cliquet (1899-1977) staat volgende inscriptie: ‘Hij creëerde deze tuin en schonk hem aan het land voor onze rust en vreugde’. De koning draait het hoofd in de richting van de vijvers van Elsene en trekt zo de aandacht op het belangrijkste perspectief van de tuin. Het standbeeld werd in 1969 geplaatst, toen de tuin officieel de naam ‘Koningstuin’ kreeg.

Alphonse Renard (1903)

Op het kruispunt van Braambos- en Bellevuestraat met de Generaal De Gaullelaan staat het standbeeld van geoloog en natuuronderzoeker Alphonse Renard (1842-1903), van de hand van Alphonse de Tombay (1843-1918). De sokkel draagt de inscriptie: ‘Veritas liberavit eum’ (De waarheid bevrijdde hem).

Praktische informatie

Openingsuren

Het park is elke dag toegankelijk voor het publiek volgens onderstaand schema:

  • van 01 november tot 28 februari, van 07u00 tot 19u00;
  • van 01 maart tot 30 april, van 06u00 tot 21u00;
  • van 01 mei tot 30 augustus, van 06u00 tot 22u00;
  • van 01 september tot 31 oktober, van 07u00 tot 20u00;

Een vraag of een probleem?

Er geraken

De Koningstuin ligt deels op het grondgebied van de stad Brussel en deels in de gemeente Elsene. Je kunt het park binnenwandelen langs vijf straten: Louizalaan, Dalstraat, Braambosstraat, Bellevuestraat en Munsterstraat.

Openbaar vervoer

TRAM: 8, 93 (halte(s) : Abdij)

Andere groene ruimten in de buurt

  • Vijvers van Elsene

    Toegankelijk voor het publiek

    • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit

    Gelegen in het verlengde van de tuinen van de Terkamerenabdij, in een wijk met een onmiskenbare architecturale kwaliteit, vormen de vijvers van Elsene een van de meest gerenommeerde wandelgebieden van onze hoofdstad. Bovendien werden ze onlangs volledig gerestaureerd.

    Landschapsarchitect Edouard...

  • Tuinen van de Abdij van Terkameren

    • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit
    • Picknicktafel

    In de buurt van het Flageyplein en pal tegenover de Louiza- en Emile De Motlaan volgen de Tuinen van de Abdij van Terkameren de glooiingen van het terrein. Het ene deel is als park aangelegd, het andere werd voorzien van klassieke terrassen.

    De Abdij van Terkameren werd in de dertiende eeuw...

  • Tenboschpark

    • Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit

    Het Tenboschpark is het werk van een gepassioneerde tuinliefhebber met een uitzonderlijke botanische kennis. Zijn plantenrijkdom maakt het park tot één van de interessantste parken in Brussel. Verder is het ook een wijkpark, een plek waar mensen rust kunnen vinden en elkaar kunnen ontmoeten, een...