Watermaal-Bosvoorde
Altijd toegankelijk
natura 2000
groene wandeling
Moestuin
Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit

Het Tournay-Solvaypark (naar de naam van zijn eerste eigenaar) is één van de mooiste parken van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Het park, dat vroeger deel uitmaakte van het Zoniënwoud, combineert een waaier aan landschappen en wordt gekenmerkt door grote hoogteverschillen: op de top ligt een klassieke Engelse tuin, op de hellingen groeit een meer natuurlijke bosomgeving en in de vallei bevinden zich twee vijvers. Daarachter ligt nog een boomgaard, waarna een door particulieren bewerkte moestuin volgt.

Openingsuren

Het park is elke dag open voor het publiek, volgens dit schema::

  • van 01 oktober tot 26 maart, van 08u30 tot 17u30;
  • van 01 tot 30 april, van 08u30 tot 18u30;
  • van 01 mei tot 31 augustus, van 08u30 tot 20u30;
  • van 01 tot 30 september, van 08u30 tot 19u30;

Parkwachters van Leefmilieu Brussel zijn overdag regelmatig aanwezig.

Contact

Hebt u een vraag ? Wilt u een probleem signaleren ? Spreek dan een van de parkwachters aan.
In geval van nood, politie: 02/373 58 11.
Leefmilieu Brussel: 02/775 75 75, info@leefmilieu.brussels

Er geraken

Het Tournay-Solvaypark ligt in Watermaal-Bosvoorde, valkbij het station van Bosvoorde. De hoofdingang ligt aan de Terhulpensesteenweg. Maar ook via de Tweebergendreef is er een directe ingang naar de vijver en de moestuin. In het verlengde van deze dreef, doorkruist de Vuurkeienweg het park van noord naar zuid.

Openbaar vervoer
TRAM: 8 (halte(s) : Bosvoorde Station, Delleur)

Zitbanken, vuilnisbakken.

Moestuin
Toegang voor personen met een beperkte mobiliteit

In 1878 liet Alfred Solvay op een terrein dat was veroverd op het Zoniënwoud, een villa (een klein kasteeltje) optrekken in rode steen met banden witte steen, in de Vlaamse neorenaissancestijl die toen mode was. Het terrein ligt langs de spoorlijn Brussel-Namen op de plaats die Karregat heet, niet zo ver van het toen nieuwe station van Bosvoorde.

Het park dat in die tijd rond de woning werd aangelegd, hield rekening met het reliëf en de ongerepte ruimten. De moeraslanden op de valleibodem werden omgevormd tot vijvers, terwijl een deel van het oorspronkelijke beukenbos intact bleef.

In 1894 breidde Marie Masson, de weduwe van Alfred Solvay, het park uit in de richting van de Terhulpensesteenweg.

In 1905, werd Leopold II eigenaar van de vijvers van Bosvoorde en een deel van de aanpalende gronden omdat hij een deel van het gebied wou bewaren, dat werd bedreigd door de geplande Vorstlaan en de bouw van nieuwe wijken bij deze uitbreiding van Brussel.

Ernest Solvay (de beroemde broer van Alfred) die bij die transactie was betrokken, werd zo eigenaar van een vroegere verkaveling van tuinbouwers tussen de nieuwe laan en de Vuurkeienweg. Hij integreerde dat in het familiedomein door de bouw van twee bruggen over deze straat.

Uit deze periode dateert ook de toevoeging van een dubbele toren aan de woning van de Solvays.

In 1911, legde landschapsarchitect Jules Buyssens het park opnieuw aan, in de landschapsstijl die we vandaag nog kennen. Negen jaar later werden er een conciërgewoning en bijgebouwen opgericht.

In 1924 ten slotte verschreen Jules Buyssens opnieuw op het toneel voor het ontwerp van een heel mooie, klassieke rozentuin.

Na de dood van Thérèse Tournay-Solvay, de dochter van Alfred Solvay, in 1973 verkochten de erfgenamen het domein aan een vastgoedmaatschappij die het liet verkommeren.

In 1980, verwierf het Brussels Hoofdstedelijk Gewest het Tournay-Solvaypark en stelde het een jaar later open voor het publiek.

In 1984, verwoeste een brand het kasteel. Vandaag blijven er alleen ruïnes over. In 1985, herstelde landschapsarchitect Jacques Boulanger-Français de rozentuin, en de fruit- en groentetuin.

Monumenten

De kasteelruïnes. Het Solvaykasteel werd in 1982 door een brand verwoest en wordt geleidelijk door planten overwoekerd.

Georges Collin bouwde de paardenstallen van het kasteel in 1920 en ze werden in 1992 gerestaureerd om plaats te bieden aan het Regionaal Centrum voor Ecologie-initiatie. De vzw Zonnebloem-Tournesol heeft de leiding over dit centrum voor milieueducatie dat zich richt tot een breed publiek, maar toch in de eerste plaats tot de Brusselse scholen, met geleide bezoeken, natuurstages en ecologische werkwinkels in het Tournay-Solvaypark en andere terreinen in het Gewest.

De witte villa of de villa van de vrienden van Tournay-Solvay werd bij het begin van de twintigste eeuw gebouwd in art-nouveaustijl. Ze biedt vandaag onderdak aan de ‘Fondation européenne pour la sculpture’ die er tentoonstellingen organiseert.

Beeldhouwwerken

Grote rode driehoek (1996)
De Italiaanse beeldhouwer Mauro Staccioli koos een prachtige rode beuk in het park uit voor zijn driehoek in evenwicht. Hij wil zo aantonen dat we de oplossing voor het menselijke onevenwicht in de natuur moeten zoeken.

Réplique de la tête olmèque n°8 (2002), replica van een hoofd dat in het Mexicaanse dorp San Lorenzo werd gevonden. Een kunstwerk van Pérez Solorzano.

Kelda of The Eternal Spring (Herdenkingsmonument Sparenberg – 1998).
Dit brons van Thérèse Chotteau is een hommage aan een verdwenen jonge vrouw die zich regelmatig kwam ontspannen in het park. Haar ouders wilden een standbeeld naar haar beeld en gelijkenis.

Verschillende bomen in het Tournay-Solvaypark genieten de status van opmerkelijke boom. Dat geldt onder meer voor een boomhazelaar (Corylus Columa) – de enige hazelaarvariëteit in boomvorm –, Canadese hemlocksparren (Tsuga canadensis), een heel mooie bruine beuk (Fagus Sylvatica f.purpurea), grootbladige lindebomen (Tilia platyphyllos), een Japanse kornoelje (Cornus Kousa), een reuzenbladlinde (Tilia x euchlora), een libanonceder (Cedrus libani).

In de laaggelegen delen, dicht bij de vijver, wemelt het van gele lelies, moerasspirea, sneeuwkoningin, moerasdotterbloemen, enz. Er zijn ook een aantal perken met gele lis (Iris pseudacorus) en koeienoog (Telekia speciosa), planten die afkomstig zijn uit Zuidoost-Europa. Er werden meer dan 120 grasachtige plantensoorten geteld in de weiden. De oever van de kleine vijver is bezaaid met wit hoefblad (Petasites albus) met zijn grote bladeren die doen denken aan rabarberplanten. Vlak in de buurt, in een kleine schaduwrijke kloof, groeien tongvarens.

De fauna is ook heel gevarieerd, vooral in het laagst gelegen deel van het park. Van de dieren die rond de vijver leven, vermelden we bruine kikker, kuifeend, eend, reiger, enz. En in de vijver zelf zwemt rivierbaars, snoek, voorn, zeelt en brasem. Vleermuizen gebruiken de vroegere ijskelder als schuilplaats.

In de boomgaard staan enkele appel- en kersenvariëteiten. En in de moestuin geneeskrachtige planten, specerijen, winterharde planten en fruitbomen.

 

Fauna
staartmees
putter
groenling
sijs
boomblauwtje
boomkruiper
houtduif
zwarte kraai
roek
huiszwaluw
grote bonte specht
middelste bonte specht
mandarijneend
laatvlieger
roodborst
slechtvalk
sperwer
vink
keep
meerkoet
waterhoen
gaai
ijsvogel
citroenvlinder
boerenzwaluw
dagpauwoog
lantaarntje
nijlgans
bruin zandoogje
gewone meikever, mulder
grote gele kwikstaart
rosse vleermuis
bont zandoogje
wilde eend
koolmees
aalscholver
fazant
zwarte roodstaart
tjiftjaf
grote keizerlibel
ekster
groene specht
groot koolwitje
klein geaderd witje
klein koolwitje
ruige dwergvleermuis
gewone dwergvleermuis
gewone grootoorvleermuis, bruine grootoorvleermuis
fuut
heggenmus
halsbandparkiet
vuurjuffer
goudvink
bruine kikker
vuurgoudhaan
goudhaan
boomklever
turkse tortel
bosuil
spreeuw
zwartkop
bloedrode heidelibel
dodaars
alpenwatersalamander
kleine watersalamander, gewone watersalamander
winterkoning
koperwiek
merel
zanglijster
kramsvogel
atalanta
distelvlinder
landkaartje
blauwe reiger
tafeleend
kuifeend
canadese gans
gewone pad
buizerd
weidebeekjuffer
Flora
bosanemoon
zwarte els
reuzenberenklauw
moerasspirea
pinksterbloem
moesdistel
koninginnenkruid
es
gevlekte aronskelk
beuk
gewone berenklauw
hulst
gele lis
wilde narcis
gewone margriet
veldzuring
madeliefje
zevenblad
slanke sleutelbloem
scherpe boterbloem
kruipende boterbloem
grote kattenstaart
gewone salomonszegel
tijmereprijs
grote vossenstaart